Welkom bij de Werkgroep Zelfstandigenschades

• Jaarrekeningen laatste drie jaren
• Aangiften inkomstenbelasting of vennootschapsbelasting
• Saldibalansen per kwartaal
• Grootboekkaarten relevante posten
• VOF-overeenkomst, maatschapsovereenkomst of aandeelhoudersstukken
• AOV-polis en voorwaarden

Een vennoot in een VOF heeft in beginsel recht op het winstdeel dat volgens de vennootschapsovereenkomst of de bestendige praktijk aan hem of haar toekomt.

Bij letselschade van één van de vennoten wordt bij de schadevaststelling doorgaans uitgegaan van de situatie alsof het ongeval niet had plaatsgevonden. De arbeidsgeschikte vennoot behoudt dan het winstdeel waarop zonder ongeval aanspraak zou hebben bestaan. Verricht deze vennoot na het ongeval aantoonbaar extra werkzaamheden of neemt hij/zij aanvullende verantwoordelijkheden op zich, dan kan daarnaast een aanvullend winstdeel of extra ondernemersbeloning aan de arbeidsgeschikte vennoot worden toegerekend.

Het resterende verschil in verdiencapaciteit wordt vervolgens beschouwd als de inkomensschade (verlies aan verdienvermogen) van de uitgevallen vennoot. Zo wordt voorkomen dat ondernemingsschade en persoonlijke inkomensschade door elkaar lopen.

Binnen een VOF kan de winstverdeling overigens worden aangepast als de werkzaamheden, verantwoordelijkheden of inzet van de vennoten wijzigen; in de praktijk wordt daarbij vaak aangesloten bij de feitelijke situatie na het ongeval. Een arbeidsgeschikte vennoot die structureel extra werkzaamheden verricht, kan daardoor tijdelijk of blijvend recht hebben op een groter aandeel in de winst.

Overige vennoten die zelf geen letsel hebben, kunnen hun eigen (indirecte) inkomensschade niet rechtstreeks verhalen op de aansprakelijke partij van de getroffen vennoot, omdat die schade niet persoonlijk maar ondernemingsgerelateerd is. Alleen de uitgevallen vennoot kan zijn of haar inkomensschade verhalen. De overige vennoten kunnen onderling afspraken maken om de winstverdeling aan te passen of elkaar tijdelijk te compenseren; dit is vaak al geregeld in de VOF-overeenkomst.

De exacte uitwerking hangt steeds af van de afspraken tussen vennoten, de feitelijke werkzaamheden en de financiële ontwikkeling van de onderneming na het ongeval.

Anders dan bij een reguliere werknemer kan bij een DGA niet zonder meer worden gesteld dat sprake is van een wettelijke loondoorbetalingsverplichting bij ziekte. Voor een DGA met een meerderheidsbelang geldt immers vrijwel altijd dat er geen gezagsverhouding is en daarmee ook geen regulier dienstverband met de bijbehorende ontslag- en loondoorbetalingsbescherming. Of er feitelijk sprake is van salarisbetaling tijdens arbeidsongeschiktheid, is afhankelijk van besluiten die betrokkene in zijn hoedanigheid van aandeelhouder/directeur neemt en van de financiële mogelijkheden van de BV. Er kan dan ook niet worden uitgegaan van een automatische loondoorbetalingsplicht.

Voor de schadebepaling aan de zijde van betrokkene is de centrale vraag of hij/zij als natuurlijk persoon door het ongeval in zijn/haar inkomenspositie uit arbeid (box 1) én uit aanmerkelijk belang (box 2) nadeel ondervindt. Het inkomen van een DGA wordt in de praktijk immers niet uitsluitend bepaald door het vaste loon, maar ook door dividenduitkeringen, pensioenopbouw en andere vormen van winstonttrekking uit de BV. Wanneer de BV door het wegvallen van de inzet van betrokkene structureel minder resultaat behaalt, kan dat leiden tot een lager inkomen voor betrokkene, bijvoorbeeld door een beperking van dividenduitkeringen of pensioenstortingen.

Om vast te stellen of en in hoeverre betrokkene hierdoor inkomensschade lijdt, is het noodzakelijk te analyseren hoe de winstontwikkeling van de BV zich zou hebben ontwikkeld zonder ongeval en hoe dit doorwerkt in het privé-inkomen van betrokkene (loon uit box 1, dividend en pensioenopbouw uit box 2), zowel nu als in de toekomst.

Het is hierbij niet van belang of de ondernemer voorafgaande aan het ongeval geen of juist wel dividend aan zichzelf uitkeerde.